حفظ دسترسی دانشگاه های کشور به پایگاه های علمی بین المللی
به گزارش نهایت علم، شورای تأمین منابع علمی کشور، به عنوان متولی ایجاد دسترسی دانشگاه های کشور به پایگاه های علمی بین المللی، یکی از زیرساخت های کلیدی تولید و انتشار مقالات علمی را فراهم می آورد.
به گزارش نهایت علم به نقل از مهر، انتشار مقالات علمی، یکی از پیشران های اصلی توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در هر کشوری است؛ اما این تولید علم بدون دسترسی پایدار و قانونی به منابع علمی معتبر جهانی در عمل امکانپذیر نیست. تجربه چند دهه آموزش عالی در ایران نیز نشان میدهد که میان میزان دسترسی دانشگاه ها به پایگاه های علمی بین المللی و رشد تولیدات علمی کشور، همبستگی مستقیمی وجود داشته است.
از اواخر دهه ۱۳۶۰، هم زمان با حرکت دانشگاه های ایران از الگوی آموزشی (نسل اول) به دانشگاه های پژوهشی (نسل دوم) و سپس دانشگاه های کارآفرین در دهه ۱۴۰۰، دسترسی به منابع علمی همیشه یکی از زیرساخت های کلیدی این گذار بوده است.
در همین راستا، «شورای تامین منابع علمی» از سال ۱۳۷۹ با ابلاغ معاونت پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری فعالیت رسمی خودرا شروع کرد.
این شورا که از سال ۱۳۹۲ با عنوان «شورای تامین منابع علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری» فعالیت می کند، مسئولیت تامین منابع علمی دانشگاه ها را با تکیه بر رعایت مالکیت معنوی، حقوق مؤلف و ناشر (کپی رایت) بر عهده داشته است. ریاست این شورا بر عهده رییس پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) است.
با این حال، جهش های ارزی مکرر و محدودیت های شدید بودجه ای موجب شد از سال ۲۰۲۱ دسترسی قانونی دانشگاه های کشور به خیلی از پایگاه های علمی بین المللی به شدت کاهش پیدا کند و در مقاطعی حتی بطور کامل متوقف شود. این وضعیت تا سال ۲۰۲۳ ادامه داشت؛ زمانی که با پیگیری های مستمر رییس شورای تامین منابع علمی در سازمان برنامه و بودجه و بانک مرکزی، مسیر تامین منابع باردیگر فعال شد و دسترسی دانشگاه ها به پایگاه های علمی بین المللی از سر گرفته شد.
بر اساس اعلام شورای تامین منابع علمی، مهم ترین اقدامات انجام شده در این دوره شامل تسویه بخش عمده بدهی های معوق دانشگاه ها که عمدتا در پی نوسانات ارزی سال ۱۳۹۰ انباشته شده بود و شروع دوره جدید همکاری با ناشران بین المللی برای سالیان ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ است؛ همکاری که بر حفظ حقوق ناشر و مؤلف استوار است.
در این چارچوب، اشتراک پایگاه های پرکاربرد علمی و علم سنجی همچون ScienceDirect و Scopus باردیگر برقرار شده و دسترسی دانشگاه ها به پایگاه های مبتنی بر هوش مصنوعی مانند Scopus AI، Zendy AI (ZAIA) و Scinito AI نیز فراهم گشته است. همین طور امکان تامین «هزینه پردازش مقاله» (APC) برای انتشار مقالات محققان، استادان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی نزد یکی از ناشران بین المللی فراهم گشته است.
به گفته مسئولان این شورا، حتی در شرایط بحرانی کشور، همچون در جریان جنگ ۱۲روزه و رویدادهای بعد از آن، سعی شده است با هم اندیشی و فشار بر ناشران خارجی، دسترسی دانشگاه ها به منابع علمی حفظ شود.
در کنار تامین دسترسی، شورای تامین منابع علمی طی یک سال قبل مجموعه ای از کارگاه های آموزشی را برای پیشرفت مهارت استفاده از این پایگاه ها برگزار کرده است؛ همچون کارگاه های آموزش کار با پایگاه ScienceDirect، پایگاه تحلیل استنادی Scopus، ابزارهای هوش مصنوعی در رابطه با این پایگاه ها، و نیز کارگاه های تخصصی استفاده از Zendy، ZAIA و Scinito AI. قسمتی از این کارگاه ها به مطالبی مانند پیمایش چشم انداز تحقیقاتی جهانی و دسترسی به متن کامل مقالات اختصاص داشته است.
ویدئوهای آموزشی تمامی این کارگاه ها بوسیله وبگاه ایرانداک و در صفحه شورای تامین منابع علمی به نشانی irandoc.ac.ir/CSRA در دسترس عموم دوست داران قرار دارد.
به گزارش نهایت علم به نقل از مهر، فراهم کردن دسترسی دانشگاه ها به پایگاه های علمی بین المللی یکی از اقدامات پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران است که در روز پنجم دهه فجر معرفی شده است. در هر یک از روزهای دهه فجر یکی از فعالیتها و موفقیتهای این پژوهشگاه معرفی می شود. به طور خلاصه، از اواخر دهه ۱۳۶۰، هم زمان با حرکت دانشگاه های ایران از الگوی آموزشی (نسل اول) به دانشگاه های پژوهشی (نسل دوم) و سپس دانشگاه های کارآفرین در دهه ۱۴۰۰، دسترسی به منابع علمی همیشه یکی از زیرساخت های کلیدی این گذار بوده است. قسمتی از این کارگاه ها به مطالبی مانند پیمایش چشم انداز تحقیقاتی جهانی و دسترسی به متن کامل مقالات اختصاص داشته است. ویدیوهای آموزشی تمامی این کارگاه ها بوسیله وبگاه ایرانداک و در صفحه شورای تأمین منابع علمی به نشانی irandoc.ac.ir/CSRA در دسترس عموم دوست داران قرار دارد.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب