تفاوت نفت ایران با نفت ونزوئلا در چیست؟
نهایت علم: نفت ونزوئلا رفتاری شبیه به قیر دارد و دردمای محیط بسختی جریان پیدا می کند. این بدان معناست که ونزوئلا برای انتقال این نفت بوسیله خط لوله، ناچار است آنرا با میعانات گازی یا نفت های سبک تر رقیق کند تا به استاندارد صادراتی مری 16 برسد.
غزال زیاری: دونالد ترامپ، رئیس دولت آمریکا مدعی شده بود که هند دیگر نفت ایران را خریداری نخواهد کرد و به سراغ نفت ونزوئلا خواهد رفت؛ اما بررسی های متالورژیکی و شیمیایی از آن حکایت می کند که این حرف حداقل در بازه زمانی کوتاه مدت، امکانپذیر نیست و فراتر از یک تصمیم دیپلماتیک، با سدهای محکم مهندسی و عملیاتی روبروست.
باید این را درنظر داشت که نفت خام یک کالای همگن نیست و پالایشگاه ها مثل ساعتهای دقیقی هستند که تنها با سوخت خاص خود کار می کنند. از همین رو، هر پالایشگاه برمبنای نفت خامی که دریافت می کند تنظیم می شود. نتیجه این که برای هیچ پالایشگاهی مقدور نیست که در کوتاه مدت بخواهد بجای استفاده از نفت ونزوئلا، از ایران نفت بخرد و یا بالعکس.
از نفت «میانگین» تا «فوق سنگین»
اگر پالایشگاهی بخواهد نفت ایران را با نفت ونزوئلا جایگزین کند، با چالش های مختلفی روبرو خواهد بود. نخستین چالش، اختلاف فاحش در شاخص API است. صادرات ایران عمدتا شامل نفت سبک و سنگین با API بین ۲۶ تا ۳۶ است ولی نفت شاخص ونزوئلا (مری ۱۶) با API حدود ۱۶ در رده فوق سنگین قرار می گیرد. رابطه چگالی و API، نشان میدهد که هرچه عدد API کمتر باشد، وزن مخصوص (SG) بالاتر است.
نفت ونزوئلا رفتاری شبیه به قیر دارد و دردمای محیط بسختی جریان پیدا می کند. این بدان معناست که ونزوئلا برای انتقال این نفت بوسیله خط لوله، ناچار است آنرا با میعانات گازی یا نفت های سبک تر رقیق کند تا به استاندارد صادراتی مری ۱۶ برسد.
وزن نفت مری ۱۶ ونزوئلا، بالاتر از ۱۰۰۰ کیلوگرم بر مترمکعب است که پروسه جداسازی آب و نمک را در واحدهای نمک زدایی پالایشگاه با سختی های زیادی مواجه می کند؛ چونکه تفاوت چگالی بین فاز نفت و فاز آب خیلی ناچیز است.
محتوای گوگرد و ترکیبات ناخواسته
هر دو نوع نفت خام ایران و ونزوئلا، در دسته "ترش" قرار می گیرند، اما شدت ترش بودن آنها متفاوت است؛ نفت سنگین ایران دارای ۱.۸ تا ۲.۲ درصد وزنی گوگرد است. در مقابل، نفت مری ۱۶ ونزوئلا بین ۲.۵ تا ۳.۴ درصد گوگرد دارد.
این تفاوت یک درصدی در مقیاس صنعتی، به مفهوم احتیاج به ظرفیت خیلی بالاتری در واحدهای هیدروژناسیون و واحدهای بازیابی گوگرد است. پالایشگاهی که برای نفت ایران تنظیم شده، در صورت استفاده از نفت ونزوئلا با محدودیت ظرفیت در بخش حذف گوگرد روبه رو شده و امکان دارد نتواند محصولات غائی را با استانداردهای محیط زیست نظیر یورو ۵ یا IMO ۲۰۲۰ تولید نماید.
از سوی دیگر نفت خام ایران به خاطر دارا بودن بخش های سبک و میانی بیشتر، در پالایشگاه های با پیچیدگی متوسط (شاخص نلسون ۷ تا ۹) به خوبی تصفیه می شود. این نفت بازدهی بالایی در تولید بنزین و نفت گاز مستقیم دارد؛ اما باقیمانده سنگین نفت ونزوئلا که قابل تبخیر در برج تقطیر اتمسفریک نیست، خیلی بالاست.
پالایشگاه هایی که «کک ساز» نیستند
پالایش نفت ونزوئلا بالاتر از ۵۰ درصد باقیمانده سنگین (مازوت و قیر) بر جای می گذارد. به همین خاطر وجود واحدهای کک سازی تأخیری برای پالایش نفت ونزوئلا و تولید محصول ارزشمندی مثل بنزین حیاتی می باشد. این واحدها با استفاده از حرارت بالا، مولکول های سنگین باقیمانده را شکسته و آنها را به محصولات باارزش تری مثل نفتای سنگین و نفت گاز تبدیل می کنند و کک نفتی به عنوان جانبی تولید می شود. پالایشگاه های ساحل خلیج مکزیک در آمریکا و مجتمع جام نگر در هند به سبب دارا بودن ظرفیتهای عظیم کک سازی، مقاصد اصلی نفت ونزوئلا هستند.
اگر پالایشگاهی که فاقد این واحدهاست بخواهد نفت ونزوئلا را جایگزین نفت ایران کند، با تجمع سریع پسماند، نفت کوره سنگین و قیر روبه رو شده و ناچار به تعطیلی یا کاهش شدید تولید خواهد شد که این امر توجیه اقتصادی عملیات را از بین می برد.
چالش های متالورژیکی و خوردگی اسید نفتنیک
نفت ونزوئلا دارای عدد اسیدی کل (TAN) خیلی بالایی است. اسیدهای نفتنیک موجود در این نفت، در دمای بین ۲۲۰ تا ۴۰۰ درجه سانتی گراد به شدت خورنده هستند و می توانند دیواره لوله ها و برج های تقطیر و هر آن چه از جنس فولادهای معمولی و حتی آلیاژهای کروم است را به سرعت تخریب کنند.
پالایشگاه های ایران پسند، برای پذیرش نفت ونزوئلا باید سیستم لوله کشی و برج های خودرا به فولاد ضدزنگ ۳۱۷ (با مولیبدن بالا) ارتقا دهند که این پروسه مستلزم صرف هزینه زیاد و ماه ها توقف کامل فعالیت است.
مسمومیت کاتالیزوری؛ دشمنی به نام «وانادیم»
نفت ونزوئلا حاوی ۳۰۰ تا ۴۰۰ ppm فلز سنگین وانادیم است که چند برابر نفت ایران است. این فلز مثل یک سم عمل کرده و با حمله به ساختار زئولیتی کاتالیزورها در واحد FCC، سبب تخریب دائمی آنها و افت شدید کیفیت بنزین تولیدی می شود.
در نهایت تفاوت مسافت جغرافیایی، تیر خلاصی بر ادعای جایگزینی سریع نفت ایران با نفت ونزوئلا، حداقل در هند است. مسیر انتقال نفت ایران به هند، ۷ تا ۱۰ روز به طول می انجامد ولی مسیر انتقال ونزوئلا به هند، ۴۰ تا ۴۵ روز زمان خواهد برد. این اختلاف زمان به مفهوم بلوکه شدن سرمایه در دریا، احتیاج به مخازن ذخیره سازی غول پیکر و افزایش چشم گیر هزینه های حمل و نقل است که جذابیت اقتصادی این جابجایی را از بین می برد.
از نظر علمی، نفت ونزوئلا نه یک جایگزین مستقیم، بلکه یک «نفت فرصت» است که تنها در صورت تخفیف های خیلی کلان و در پالایشگاه های فوق پیشرفته (با شاخص نلسون بالای ۱۲) قابل پردازش است.
ادعای ترامپ بر اساس تامین نفت پالایشگاه های هند از ونزوئلا بجای ایران، بدون درنظر گرفتن واقعیت های مهندسی شیمی و متالورژی، بیشتر یک «مانور سیاسی» است تا یک «امکان فنی». جالب تر اینجاست که خود ونزوئلا هم برای رقیق سازی نفت فوق سنگینش به میعانات گازی ایران وابسته است؛ واقعیتی که نشان میدهد این دو قطب نفتی از نظر فنی به هم گره خورده اند.
منابع: india، visualcapitalist، discoveryalert، oilload، janis-group، shale۲۴
منبع: نهایت علم
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب