کابوس میلیون دلاری در ناسا
به گزارش نهایت علم، وقتی به کاوش ها در مریخ فکر می نماییم، بدون شک نام ناسا با موفقیتهای بزرگی گره خورده است اما مسیر تسخیر سیاره سرخ همیشه هم هموار نبوده است. براستی، اگر به اواخر سال 1999 میلادی برگردیم، با یکی از تاریک ترین و فاجعه بارترین دوره های تاریخ ناسا مواجه می شویم. دوره ای سه ماهه که در آن دو مأموریت بزرگ و گران قیمت بشکلی عجیب شکست خوردند.
به گزارش نهایت علم به نقل از خبر آنلاین، داستان به ماموریت های «مدارگرد نقشه بردار مریخ ۹۸» و «فرودگر نقشه بردار مریخ ۹۸» برمی گردد. این دو فضاپیما با فاصله ای کمتر از یک ماه در اواخر سال ۱۹۹۸ و اوایل ۱۹۹۹ به فضا پرتاب شدند. زمان بندی این پرتاب ها کاملا راهبردی بود. ناسا از «پنجره پرتابی» بهره برد که هر ۲۶ ماه یک مرتبه رخ می دهد. زمانی که زمین و مریخ در وضعیتی قرار می گیرند که سفر میان آنها به پایین ترین میزان مصرف انرژی نیاز دارد.
وظیفه «مدارگرد اقلیم مریخ» (Mars Climate Orbiter) بررسی آب وهوای سیاره سرخ، تغییرات سطحی و جو آن بود. اتمسفر مریخ نقش برجسته ی در سیستم حرکتی این فضاپیما داشت. قرار بود فضاپیما وارد مدار مریخ شود و با بهره گیری از لایه های بالایی جو به عنوان یک ترمز طبیعی (فرآیندی که به آن ترمز هوایی می گویند)، طی چند هفته سرعت خودرا کم کند. برنامه این بود که فضاپیما در فاصله ۲۲۶ کیلومتری از سطح مریخ مستقر شود.
فاجعه اول و اشتباهی خنده دار در ۲۳ سپتامبر ۱۹۹۹، یعنی هشت روز بعد از یک مانور اصلاح مسیر، مدارگرد آماده ورود به مدار شد. اما ناگهان ارتباط با فضاپیما قطع شد. بررسی های بعدی نشان داد که یک ناهماهنگی نرم افزاری میان سیستم های زمینی و سیستم های داخلی فضاپیما، مدارگرد را بسیار بالاتر از حد مجاز به مریخ نزدیک کرده است. فضاپیما بجای ارتفاع امن، وارد ارتفاع ۵۷ کیلومتری جو مریخ شده بود. با عنایت به سرعت بالای فضاپیما، حتی جو رقیق مریخ در آن ارتفاع کافی بود تا فضاپیما را مانند یک تکه کاغذ متلاشی و نابود کند.
دلیل این اشتباه، یک بی دقتی باورنکردنی در محاسبات ریاضی بود. ناسا سال هاست که از سیستم بین المللی واحدها (SI) یا همان سیستم متریک (متر، کیلوگرم، نیوتن) بهره می گیرد و نرم افزار داخلی فضاپیما هم به همین دلیل تنظیم شده بود. اما شرکت صنایع نظامی و هوافضای «لاکهید مارتین» که نرم افزار کنترل زمینی را طراحی نموده بود، داده های مربوط به نیروی پیشرانش موتورها را بجای واحد متریک (نیوتن-ثانیه)، با واحد امپریال محاسبه و ارسال کرده بود! این عدم تبدیل واحد ساده، یک فضاپیمای ۱۲۵ میلیون دلاری را به خاکستر تبدیل کرد.
فاجعه دوم و فرودگری که ناپدید شد هنوز ناسا از شوک فاجعه اول خارج نشده بود که در ۳ دسامبر ۱۹۹۹، ضربه دوم وارد شد. این دفعه نوبت به «فرودگر قطبی مریخ» (Mars Polar Lander) بود. فضاپیمایی که قرار بود روی قطب جنوب مریخ فرود بیاید و یخ ها و شرایط اقلیمی آنجا را بررسی کند.
این فضاپیما وارد فاز فرود در جو مریخ شد، اما هیچ گاه پیامی از فرود موفقیت آمیز آن به زمین نرسید. از آنجائیکه هیچ داده رادیویی (تلمتری) در لحظات آخر دریافت نشد، دانشمندان دقیقاً نمی دانند چه بلایی سر فرودگر آمد. با این وجود، قوی ترین فرضیه این است که موتورهای فرود فضاپیما بسیار زودتر از حد معمول و در فاصله ۴۰ متری از سطح مریخ خاموش شده اند.
اما چرا موتورها قطع شدند؟ بررسی ها نشان داد که نرم افزار داخلی فضاپیما گرفتار خطای تشخیصی شده بود. وقتی پایه های فرود تاشوی فضاپیما در جریان آماده سازی برای نشستن باز شدند، لرزش شدیدی ایجاد کردند. سنسورهای فضاپیما این لرزش ناشی از باز شدن پایه ها را به اشتباه به عنوان «برخورد پایه ها با سطح مریخ» تعبیر کردند و به سرعت دستور خاموش شدن موتورها را صادر کردند. بنابراین، فضاپیما از ارتفاع ۴۰ متری سقوط کرد و متلاشی گردید.
سال ۱۹۹۹ به ناسا و مهندسان هوافضا ثابت کرد که در فضای بی کران، حتی کوچک ترین اشتباهات نرم افزاری یا جابه جا شدن یک واحد اندازه گیری ساده می تواند پروژه های چندصد میلیون دلاری و سال ها تلاش شبانه روزی دانشمندان را در چند ثانیه نابود کند. این شکست های تلخ سبب بازبینی اساسی در استانداردهای تست نرم افزار و مدیریت سیستم ها در ناسا شد. درسهای گران قیمتی که راه را برای موفقیتهای مریخ نوردهای بعدی هموار کرد.
منبع: iflscience
منبع: نهایت علم
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب